Samfunnsfag 5.-7. trinn

Her finner du oversikt over ressursene, sortert etter overordnet tema:

Samfunnskritisk tenking og sammenhenger

I dette temaet trenes elevene til å oppdage sammenhenger mellom det geografiske, historiske og det som skjer i nåtiden. Elevene analyserer hvordan makt og maktrelasjoner påvirker samfunnet. Dette innebærer at elevene skal kunne undre seg, reflektere omkring og vurdere hvordan kunnskap om samfunn blir til.

Daate lea ööhpehtimmieboelhke mij lea gierkie-aalteren bïjre. Aajkoe boelhkine lea learohki åvtedaajroeh jïh vuajnoeh teemaj bïjre åadtjodh, seamma tïjjen goh orre daajroem vejtiestieh. Boelhke bööremes sjeahta 7. daltesasse, men maahta aaj aalkovinie åtnasovvedh teemide mænngan. Boelhken tjïrrh learohkh sijhtieh vihkeles baakoetjierth jïh daajroem vejtiestidh tïjjeboelhken bïjre. Lissine learohkh åadtjoeh onterdidh mejtie gierkie-aalteren jieledevuekie annje gååvnese daan biejjien.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Daate lea raajroe gusnie learohkh guvviej, teeksten, videoven, hypoteesi jïh digkiedimmien tjïrrh, nuepiem åadtjoeh jïjtsh dååjrehtimmievåaromem viertiestidh dåehkien goerkesinie aarebi histovrijen boelhkijste. Soejkesjamme ånnetji faagi dåaresth geografije jïh eatnefaage barrkedh Jåarhkegyhtjelassh lohkehtæjjeste leah dan åvteste jarngesne.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Daate lea raajroe gusnie learohkh guvviej, teeksten, videovi, hypoteesi jïh digkiedimmien tjïrrh nuepiem åadtjoeh jïjtsh dååjrehtimmievåaromem viertiestidh dåehkien goerkesinie aarebi histovrijes boelhkijste. Soejkesjamme ånnetji faagi dåaresth geografijine jïh eatnemefaagine. Jåarhkegyhtjelassh lohkehtæjjeste leah dan åvteste jarngesne.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Daate lïeremeboelhke faagi dåaresth lea voenges histovrijen bïjre. Gosse gaatoenommh ohtsedh nommigujmie almetjidie jallh nommh mïsse akt jeatjah staaren jarngesne jallh sijjesne gusnie årroeh, learohkh sijhtieh staaren jallh sijjien bïjre lïeredh jeatjahlaakan. Dah edtjieh gaavnedh gie almetje, gusnie sijjie, man åvteste dïhte lea åehpies, gubpede nomme båata jïh dan bijjelen ussjedadtedh.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Demokratiforståelse og deltakelse

I dette temaet får elevene innsikt i forskjellene mellom land når det kommer til styresett og ivaretakelse av menneskerettigheter. De får hjelp til å oppdage hvorfor konflikter har oppstått og oppstår. Elevene skal få erfaring med demokrati i praksis for å kunne påvirke og medvirke til samfunnsutforming. Innholdet i dette kjerneelementet skal ses i lys av ulike perspektiver, fra det lokale til det globale, og i urfolks- og minoritetsperspektiver, med vekt på fortid, nåtid og framtid. Dette innebærer at elevene skal kunne undre seg, reflektere omkring og vurdere hvordan kunnskap om demokratiforståelse og deltakelse blir til.

Ööhpehtimmieboelhkh leah bijjemes bielie Seabradahkefaagese saemien 5-10. Boelhki tjïrrh learohkh edtjieh maahtoem tseegkedh Saepmien bïjre jïh ussjedadtedh mij sæjhta jiehtedh bieline årrodh Saepmeste jïh jïjtse ektiedimmien bïjre dejtie ovmessie biehkide mah leah vïedteldihkie daan suarkan. Gaajhkh dov ovmessie teemah mah leah daennie boelhkesne, sïjhtieh lihkebe tjïelkestamme sjïdtedh ovmessie raajroej tjïrrh Seabradahkefaagesne saemien 5-10.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Learohkh aelhkie bïevnesh åadtjoeh mah maehtieh dejtie viehkiehtidh buerebelaakan guarkedh guktie stoerredigkieveeljeme jïh saemiedigkieveeljeme demokratijem Nöörjesne baajnehtieh.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Raajrosne jienebh geatskanimmieh saemiej åålmegebeajjan. Learohkh edtjieh don histovrijes duekien bïjre lieredh man åvteste saemiej åålmegebiejjiem heevehtibie. Dah ussjededtieh man åvteste mijjieh daam biejjiem heevehtibie. Mijjieh aaj ovmessie heevehtimmievuekide saemiej åålmegebiejjeste vuartasjibie. Jarngesne åtna man åvteste Elsa Laula Renberg lij vihkele man åvteste goevten 6. b. edtji saemiej åålmegebiejjine årrodh. saemien saevege jïh saemiej laavlome aaj sijjiem åådtjeme raajrosne.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Bærekraftige samfunn

Dette temaet handler om hvordan ressursene er fordelt i ulike samfunn. Elevene trenes i å forstå hvordan endringer i fortid og nåtid påvirker hvor bærekraftig ulike samfunn er. Bærekraftig utvikling i samfunnsfag skal ses i lys av ulike perspektiver, fra det lokale til det globale, og i urfolks- og minoritetsperspektiver, med vekt på fortid, nåtid og framtid. Dette innebærer at elevene skal kunne undre seg, reflektere omkring og vurdere hvordan kunnskap om bærekraftige samfunn blir til.

Raajrosne ovmessie bielieh mearoegaedtiekultuvreste mearoesamiej, göölemen jïh bivtemen bïjre, jielemi bïjre, vïnhtsebigkemen bïjre, tjoevkesetåarni bïjre jïh navigasjovnen bïjre.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Daennie raajrosne libie bijjemes bieliem learoesoejkesjevierhkeste våaroeminie åtneme. Teemesne Almetjehealsoe jïh jieledehaalveme learohkh edtjieh maahtoem åadtjodh mah nuepieh vedtieh eensi veeljemh jieliedasse vaeltedh, jïh faktovrh guarkedh mah aaj leah vihkele juktie jïjtse jieledem haalvedh. Dan sisnjelen relasjovnh, jieledevoeth, åtnoe jïh persovneles ekonomije.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Daennie raajrosne vielie lïerebe mij pandemije lea, jïh mannasinie Corona-vijruse lea pandemije. Laavenjassi jïh ussjedadtemi tjïrrh learohkh nuepiem åadtjoeh ussjedadtedh guktie dah jïjtjh maehtieh viehkine årrodh, mah dåehkieh mah sjïere vaahresne jïh maam maahta «lïeredh» daehtie tïjjeste gosse nöörjen seabradahkem steegkeme.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Prosjekte «Roehtsigujmie jïh såajajgujmie» Guovdageaidnun tjïeltesne leah daejtie boelhkide evtiedamme, mah faagi learoesoejkesjh våaroeminie utnieh jïh gusnie ovmessie faagh aktanieh barkosne saemien kultuvrine. Boelhkh aaj vïedteldahkesne dan orre bijjemes bealan jïh dejtie dåaresthfaageles teemide, goh monnehke evtiedimmie, demokratije jïh meatanårrojevoete jïh almetjehealsoe jïh jieledehaalveme.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Identitetsutvikling og fellesskap

I dette temaet arbeider elevene med å forstå hvorfor menneskene søker sammen i samfunn og hvordan identitetsutvikling og fellesskap blir påvirket av geografiske, historiske og nåtidige forhold.

Det innebærer ulike perspektiver på hva et godt liv kan være, og at elevene utvikler både historiebevissthet og handlingskompetanse ved å forstå seg selv med en fortid, nåtid og framtid. Dette innebærer at elevene skal kunne undre seg, reflektere omkring og vurdere hvordan kunnskap om identitetsutvikling og fellesskap blir til.

Ööhpehtimmieboelhki ulmie goerkesem tseegkedh baakoen identiteete åvteste, vuejnedh mijjieh ovmessie råållah utnebe jïh tjuara guarkedh mij jearsoes jïjtjisnie årrodh. Boelhkh gaskedaltesisnie intensjovnem åvteste buakta 1.-4. Daltesistie joekehtsi bïjre jïh maam dïhte sæjhta jiehtedh fuelhkesne, voelpigujmie jïh sïebredahkesne. Ussjededtieh joekehtsvoeten bïjre jïh dam seahkaridh. Learohkh maehtieh gærjam darjodh jallh sov gærjesne tjaeledh Storylabesne. Dan nomme maahta årrodh Mov identiteete, Mov skaehtiegæstoe jallh Mov gæstoe.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Aamhtesisnie «Ektesne årrodh» vïenevoete, irhkeme, moraale-njieptjieh, nedtevihte jïh vædtsoesvoete. Labine ovmessie aehpieh jïh gyhtjelassh mah ahkedh geervebe sjidtieh. Learohkh haestemh åadtjoeh jïjtsh gïeleåtnoem måjhtelidh, jïh jïjtsh jïh mubpiej dahkoeh. Feerhmesovveme jïh identiteete leah vihkeles baakoetjïerth. Raajrosne jienebh labh mah sinsætnan bigkieh, men gåarede aaj dejtie sïerrene sinsitneste nuhtjedh. Boelhkh hijvenlaakan sjiehtieh klaassebyjresem jïh learohki aarkebiejjiem jarngesne utnedh. Learohkh maehtieh gærjam darjodh jallh sov gærjesne tjaeledh Storylabesne. Dan nomme maahta årrodh Mov identiteete, Mov skaehtiegæstoe jallh Mov gæstoe.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Daate raajroe baakoetjïerth goerehte goh gellievoete, unnebelåhkkoe, seammavyörtegsvoete, mïrrestalleme jïh demokratije ovmessie dåehkiejgujmie mah gellievoetem Nöörjesne vuesiehtiehIllustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket

Kråahpe jïh seksualiteete 5. – 7. daltese lea seksualiteeten, seksuelle daaresjimmiej jïh ruvsen bïjre. Ööhpehtimmie seksualiteeten bïjre edtja viehkiehtidh guktie maanah jïh noerh leah ryöjredamme ovmessie sosijaale jïh seksuelle tsiehkieh dåastodh hijvenlaakan. Vihkeles lïerehtimmie jearsoesvoetem sjugnede. Jearsoesvoete lea eevre daerpies ihke noerh edtjieh maehtedh tråjjem dååjredh, jearsoe identiteetem jïh hijven seksuelle jieledem evtiedidh, jïh irhkemem, sïerredimmiem jïh narrahtimmieh heerredidh. Seksualiteete lea aavoen, dïedten, leajhtadimmien bïjre jïh almetji tsiehkien bïjre gaskemsh jïh hijven tsiehkien bïjre jïjtse kråahpese. Seamma tïjjen aaj mïrhke bielieh seksualiteeteste gååvnesieh. Nuhteme, daaresjimmie, seksuelle trïegkenasse jïh irhkeme leah såemies vuesiehtimmieh. Learohkh maehtieh gærjam darjodh jallh sov gærjesne tjaeledh Storylabesne. Dan nomme maahta årrodh Mov identiteete, Mov skaehtiegæstoe jallh Mov gæstoe.Illustrasjonsbilde som viser de ulike innholdselementene i serien.

Se denne ressursen i biblioteket